İş Kazası Sonrası Periyodik Kontrolün Yenilenmesi Gerekir Mi?

Doğrudan bu kritik sorunun yasal cevabıyla başlamak gerekirse; evet, iş kazası sonrası kazaya karışan ekipmanın periyodik kontrolü, normal süresinin dolması beklenmeksizin derhal yenilenmelidir. İtiraf etmek gerekirse, pek çok işletme "Kaza oldu ama makinede bir şey yok, raporu hala geçerli" diye düşünüyor; oysa 2026 yılındaki güncel mevzuata göre bir kaza, o ekipmanın "güvenlik onayı"nı hukuken anında iptal eder.

İş kazası sonrası İsgKatip ve EKİPNET üzerinde izlemeniz gereken yasal süreci aşağıda samimi bir dille özetledim.

1. Kazadan Sonra "Olağanüstü Kontrol" Zorunluluğu​

İşin aslına bakarsanız, periyodik kontrol sadece "takvimsel" bir işlem değildir. Yapılan teknik analizlere göre, 2025 ve 2026 yıllarında yaşanan "ikincil kazaların" (aynı makinede kısa süre sonra yaşanan ikinci kaza) çoğu, ilk kazadan sonra detaylı bir teknik muayene yapılmamasından kaynaklanıyor.

• Yönetmelik Maddesi: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği; kazaya karışan, arızalanan veya uzun süre kullanılmayan ekipmanların yeniden işletmeye alınmadan önce kontrol edilmesini şart koşar, bizzat uyarayım istedim.

---

2. İsgKatip ve EKİPNET'te "Kaza Sonrası" Kaydı​

İtiraf etmek gerekirse, müfettişler kazadan sonra sisteme girdiğinde ilk olarak "Kaza sonrası kontrol raporu girilmiş mi?" diye bakar. Zaten forumda da tecrübeli uzmanlar hep "Kazaya karışan makinenin eski raporu o an çöp olur, yeni bir EKİPNET uzmanı çağırıp kaza sonrası durum tespiti yaptırmalısınız" der; bu çok yerinde bir tespittir.

İzlenmesi Gereken 3 Kritik Adım:

1. Makineyi Mühürleme: Kaza sonrası makineyi kullanıma kapatın ve olay yeri incelemesi bitene kadar dokunmayın.
2. Uzman Atama: İsgKatip üzerinden bir muayene kuruluşu veya uzman atayın.
3. Rapor Detayı: Kontrolü yapan uzman, raporda kazaya neden olabilecek teknik bir arıza olup olmadığını ve makinenin şu anki emniyet sistemlerinin çalışır durumda olduğunu beyan etmelidir haliyle.

---

3. Hukuki Koruma ve Kusur Oranı​

2026 standartlarında modern bir yargılama süreci olan iş kazası davalarında, bu yeni rapor sizin en büyük savunmanızdır.

• Kusursuzluk Kanıtı: Eğer kazadan sonra yaptırdığınız kontrolde makine "Uygundur" alırsa, kazanın makine arızasından değil, kullanıcı hatasından veya başka bir nedenden kaynaklandığını kanıtlamış olursunuz.
• Tazminat Riski: Eğer kaza sonrası kontrol yaptırmadan makineyi çalıştırmaya devam ederseniz ve ikinci bir kaza olursa, bu durum "kasti kusur" kapsamına girer ve hapis cezasına kadar giden ağır yaptırımları tetikleyebilir, bizzat uyarayım istedim.

---

Özetle: Kaza sonrası periyodik kontrol yaptırmak sadece bir kural değil, işletmenizi milyonluk tazminatlardan ve hapis riskinden koruyan yasal bir zorunluluktur. Eski raporun süresinin bitmesine 11 ay olsa bile, o rapor kaza anında geçerliliğini yitirir.